02 — Git Cơ Bản

Author

Duy NHM

⏱️ Thời lượng: 45 phút
🎯 Mục tiêu: Sau khi đọc xong, bạn hiểu Git là gì, tại sao cần dùng, và có thể tự tạo repo, commit, push code lên GitHub. Bạn cũng biết cách dùng GitHub Classroom trong khoá học.

1. Git giải quyết vấn đề gì?

Nếu bạn từng đặt tên file như sau, bạn đã gặp vấn đề mà Git sinh ra để giải quyết:

proposal-final.docx
proposal-final-v2.docx
proposal-final-v2-real-final.docx
proposal-final-v2-real-final-dz-edit.docx

Git là hệ thống lưu lịch sử thay đổi của project. Nó cho phép bạn biết:

Ai sửa file nào.
Sửa lúc nào.
Sửa nội dung gì.
Có thể quay lại phiên bản cũ không.
Nhiều người có thể cùng làm mà ít đạp lên nhau hơn.

2. Git — “Save Game” Thông Minh

Ví von: Save game trong trò chơi

Khi chơi game, bạn save trước khi đánh boss. Nếu thua → load lại save point.

Git hoạt động giống hệt vậy, nhưng mạnh hơn:

Game	Git
Save 1 file duy nhất	Lưu toàn bộ thư mục dự án tại 1 thời điểm
Save đè lên save cũ	Giữ lại tất cả các lần save trước
Chỉ bạn chơi	Cả team cùng chơi chung 1 game, mỗi người có save riêng

💡 Key insight: Git = hệ thống save game cho code. Mỗi lần save gọi là commit. Bạn có thể quay lại bất kỳ commit nào trong quá khứ.

3. Bốn Hành Động Cốt Lõi

Git có nhiều lệnh, nhưng bạn chỉ cần nhớ 4 cái cơ bản sau:

graph LR
    A["📝 Bạn sửa code<br/>trên máy"] -->|"git add"| B["📦 Đóng gói<br/>thay đổi"]
    B -->|"git commit"| C["💾 Save point<br/>(Commit)"]
    C -->|"git push"| D["☁️ Đẩy lên<br/>GitHub"]
    D -->|"git pull"| A

Hành động	Lệnh	Ví von
Add	`git add .`	Bỏ đồ vào hộp — chọn thay đổi nào muốn lưu
Commit	`git commit -m "Thêm form đăng ký"`	Dán nhãn lên hộp — ghi chú “hộp này chứa gì”
Push	`git push`	Gửi hộp lên kho online (GitHub) — team nhìn thấy
Pull	`git pull`	Lấy hộp mới nhất từ kho về máy bạn

Ví dụ thực tế

Bạn vừa tạo xong trang đăng nhập cho đồ án:

git add .                              # Đóng gói tất cả thay đổi
git commit -m "feat: tạo form đăng nhập"  # Save point + ghi chú
git push                               # Đẩy lên GitHub

Ba dòng. Xong. Mentor giờ có thể lên GitHub xem code của bạn.

Commit giống ảnh chụp tiến độ

Commit không phải backup ngẫu nhiên. Commit nên là một mốc có ý nghĩa:

Tệ:
- update
- fix
- final

Tốt:
- feat(story-01): add magic link login
- fix(schema): prevent negative stock quantity
- docs(readme): add demo instructions

Trong khóa này, mỗi story nên có ít nhất một commit

Các lệnh Git hỗ trợ khác

Xem file nào đang thay đổi.

git status

Xem lịch sử commit ngắn gọn.

git log --oneline

4. Những khái niệm Git cần biết

Khái niệm	Giải thích ngắn	Ví dụ
Repository / repo	Thư mục project có Git theo dõi	repo đồ án PipeTrack
Branch	Nhánh làm việc riêng	`story-02-dashboard`
Remote	Bản repo nằm trên GitHub	repo GitHub Classroom

4.1 Repository (Repo) — Thư Mục Project Có Git

Repo = thư mục project + lịch sử Git.

Mỗi repo chứa:

Tất cả code của bạn
Toàn bộ lịch sử commit (mọi lần save)
File README.md giới thiệu dự án

📁 my-project/          ← Đây là 1 repo
├── .git/               ← Thư mục ẩn — Git lưu lịch sử ở đây
├── README.md           ← Giới thiệu dự án
├── index.html          ← Code của bạn
├── style.css
└── app.js

Repo ở đâu?

Nơi	Gọi là	Ví von
Trên máy bạn	Local repo	Bản thảo ở nhà
Trên GitHub.com	Remote repo	Bản gửi NXB — ai cũng xem được

Hai bản này được đồng bộ qua push (đẩy lên) và pull (kéo về).

4.2 Branch — Bản Nháp Song Song

📌 Đọc qua — dùng khi nào mentor sẽ nhắc. Branch và Pull Request chỉ thực sự sử dụng từ buổi 4–5 trở đi. Ở giai đoạn đầu, bạn chỉ cần biết add, commit, push trên nhánh main là đủ.

Ví von: Viết bài báo

Bạn đang viết bài báo bản chính (main). Muốn thử thêm 1 đoạn mới mà không sợ hỏng bản chính?

Tạo bản nháp → sửa thoải mái → nếu ưng → ghép vào bản chính.

gitGraph BT:
    commit id: "Bản gốc"
    commit id: "Thêm header"
    branch feature/login
    commit id: "Tạo form login"
    commit id: "Thêm validate email"
    checkout main
    commit id: "Fix lỗi nhỏ"
    merge feature/login id: "Merge login vào main"
    commit id: "Tiếp tục phát triển"

Thuật ngữ	Nghĩa	Khi nào dùng
`main`	Nhánh chính — bản “sạch” luôn hoạt động	Luôn giữ ổn định
`branch`	Nhánh phụ — bản nháp để thử	Khi bắt đầu làm 1 tính năng mới
`merge`	Ghép nhánh phụ vào nhánh chính	Khi tính năng xong, đã kiểm tra

💡 Trong khoá học: Mỗi Story (tính năng nhỏ) bạn sẽ tạo 1 branch → code xong → tạo Pull Request → mentor review → merge.

4.3 Pull Request (PR) — “Xin Phép Merge”

Pull Request = bạn nói với mentor: “Em đã code xong tính năng X, anh/chị review giùm rồi merge vào main nhé?”

sequenceDiagram
    participant HV as 👩‍💻 Học viên
    participant GH as 🐱 GitHub
    participant MT as 👨‍🏫 Mentor

    HV->>GH: Push code lên branch "feature/login"
    HV->>GH: Tạo Pull Request
    GH->>MT: Thông báo "Có PR mới cần review"
    MT->>GH: Review code, comment góp ý
    GH->>HV: "Mentor yêu cầu sửa dòng 15"
    HV->>GH: Sửa + push lại
    MT->>GH: Approve ✅
    GH->>GH: Merge vào main

PR là cách mentor review code của bạn trong khoá học. Mỗi tuần bạn mở ít nhất 1 PR.

5. Luồng làm việc tối thiểu trong khóa

flowchart TB
    A[Nhận repo GitHub Classroom] --> B[Clone về máy]
    B --> C[Làm notebook / story]
    C --> D[Commit thay đổi]
    D --> E[Push lên GitHub]
    E --> F[Mở Pull Request]
    F --> G[Mentor / buddy review]
    G --> H[Fix và push tiếp]

6. GitHub UI Cơ Bản — Những Thứ Bạn Sẽ Thấy

Trang repo trên GitHub

┌─────────────────────────────────────────────────┐
│  📁 my-hris-project                         │
│  ─────────────────────────────────────────────── │
│  🔀 main ▼  │  3 branches  │  12 commits        │
│  ─────────────────────────────────────────────── │
│  📄 README.md          ← Mô tả dự án            │
│  📄 index.html         ← Code frontend           │
│  📄 package.json       ← Config dự án            │
│  📁 src/               ← Thư mục code chính      │
│  ─────────────────────────────────────────────── │
│  📝 README.md                                    │
│  "HRIS — Hệ thống quản lý nhân sự..."  │
└─────────────────────────────────────────────────┘

Những tab quan trọng:

Tab	Công dụng
Code	Xem file code hiện tại
Issues	Báo lỗi, đặt câu hỏi
Pull requests	Xem PR đang chờ review
Actions	Tự động kiểm tra code (CI/CD)

7. Quy tắc an toàn

Không commit file chứa mật khẩu, API key, service key.
Không xóa lịch sử Git khi chưa hỏi mentor.
Không copy nguyên thư mục node_modules lên GitHub.
Commit nhỏ, thường xuyên, có thông điệp rõ.
Nếu AI đề xuất git reset --hard, dừng lại và hỏi mentor.

✅ Bạn Đã Hiểu Chưa?

Git giải quyết vấn đề gì? (Gợi ý: nhớ cảnh FINAL_THATLAFINAL.docx)
Commit là gì? Giải thích bằng ví von save game.
Push và Pull khác nhau ra sao? Cái nào đi lên, cái nào đi xuống?
Branch dùng khi nào? Vì sao không code thẳng trên main?
Pull Request để làm gì trong khoá học? Ai tạo, ai review?

🎯 Nếu trả lời được 5/5 → bạn sẵn sàng! Phần thực hành cụ thể (clone, commit, push) sẽ có trong 07 — Hướng Dẫn Cài Đặt Công Cụ.

📖 Quay lại: 01 — Code Là Gì?
📖 Đọc tiếp: 03 — Frontend, Backend, Database & API

Checklist trước Buổi 1

Có tài khoản GitHub.
Biết mở repo trên GitHub.
Biết xem tab Pull Requests.
Biết copy lỗi terminal để hỏi trợ giúp.